EN
Priz, üzerinden geçen akım bir dirençle karşılaştığında ısınır ve bu direncin en yaygın kaynağı gevşek bir bağlantıdır. Isınan bir priz masum bir arıza değildir, çünkü gevşek bağlantı elektrik kaynaklı yangınların başlıca sebebidir. Peki priz neden ısınır, üçlü priz neden daha çok ısınır ve ısınan bir prizde ne yapılmalı? Yazımızda bu soruları sırayla yanıtlıyoruz.
Priz Neden Isınır? Temel Nedenler
Isınmanın altında basit bir fizik yatar. Gevşek bir temas noktasında direnç artar, artan direnç ısı üretir ve bu ısı bağlantıyı daha da bozarak kendini besleyen bir döngü kurar. En sık karşılaşılan nedenler şunlardır:
- Gevşek klemens ya da fiş ile priz arasındaki gevşek temas,
- Aynı prize çok sayıda yüksek güçlü cihaz bağlanması, yani aşırı yük,
- Yıpranmış eski priz ve gevşemiş kontak yayı,
- Sertifikasız, kalitesiz prizlerin zayıf klemens ve kontakları,
- Yüke göre ince kalan kablo kesiti,
- Bağlantı vidasının gevşek ya da aşırı sıkılmış olması.
Yukarıda sıraladığımız nedenlerin ortak noktası, akımın geçtiği yolda dirençli bir bölge oluşturmalarıdır. O bölge ısınır ve zamanla kızarır.
Isınan Priz Neden Sigortayı Attırmaz?
Bu, prizlerdeki en tehlikeli yanılgıdır. Gevşek bağlantı kaynaklı ısınmada akım normal seviyede kaldığı için sigorta hiçbir sorun görmez ve devreyi kesmez. Tesisat çalışıyormuş gibi görünürken temas noktası sessizce kızarır. Yani “sigorta atmıyorsa sorun yoktur” düşüncesi yanıltıcıdır. Bu yüzden sıcaklık, cızırtı ya da yanık kokusu gibi belirtiler sigortaya bakılmadan doğrudan ciddiye alınmalıdır.
Üçlü Priz Neden Isınır?
Her prizin taşıyabileceği bir akım sınırı vardır ve bu değer genellikle 10-16 amper aralığındadır. Duvardaki bir prizden çekilebilecek toplam güç yaklaşık 3500 watt civarındadır. Üçlü prize takılan cihazların toplam gücü bu sınırı aştığında hem priz hem de kablosu ısınır. Isıtıcı, ütü, fırın, çamaşır ve bulaşık makinesi gibi yüksek güç çeken cihazlar bu sınırı tek başına zorlar, bu nedenle çoklu prize değil doğrudan duvar prizine takılmalıdır. En riskli hata ise çoklu prize başka bir çoklu priz takmaktır, çünkü bu zincirleme bir yük bindirir. Makaralı uzatma kablolarının sarılı halde kullanılması da ısıyı biriktirdiği için tehlikelidir.
Isınan Prizde Ne Yapmalısınız?
İlk müdahale enerjiyi kesmektir. O prizin sigortasını kapatın ve takılı cihazı çıkarın. Yanık kokusu, kıvılcım ya da kararma varsa prizi kesinlikle kullanmayın. Kalıcı güvenlik için birkaç kural işe yarar. Yüksek güçlü cihazları tek başına duvar prizine takın. Çoklu prizde etikette yazan maksimum watt değerini aşmayın. Gevşemiş, yanmış ya da eskimiş prizleri TSE veya CE belgeli yenileriyle değiştirin. Yoğun kullanılan prizlere yılda bir dokunarak ısınma kontrolü yapın. Pano klemens sıkılıkları ve tesisat kontrolü uzmanlık gerektirdiğinden, priz onarımı ve tesisat kontrolü için elektrik ustası hizmetinden yararlanabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Isınan prizde ne yapmalıyım?
Önce o prizin sigortasını kapatıp cihazı çıkarın. Yanık kokusu ya da kıvılcım varsa prizi kullanmayın ve tesisatı yetkili bir elektrikçiye kontrol ettirin.
Isınan priz kendiliğinden düzelir mi?
Hayır. Gevşek bağlantı kaynaklı ısınma kendini besleyen bir döngüdür, zamanla artar. Müdahale edilmezse temas noktası kızarır ve yangına kadar ilerleyebilir.
Prizin hafifçe ılık olması normal mi?
Yüksek güçlü bir cihaz bağlıyken hafif bir ılıklık olabilir. Ancak elle tutulamayacak sıcaklık, cızırtı sesi, yanık kokusu ya da prizde kararma normal değildir ve kontrol gerektirir.
